سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
25
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مطاف شيعيان است . ( همان جا ، ص 114 ) . بزرگان شيعه مانند مولانا مير على ايرانى ، على مردانخان قندهارى ، نواب ابراهيم خان و نواب ظفر خان ، علوم و فرهنگ تشيع را رونق بخشيدند . از آن زمان تا امروز ، شيعه بهطور آشكار در كشمير به حيات خود ادامه مىدهد و هماكنون تعداد شيعيان در كشمير آزاد و بلتستان قابل ملاحظه است . علماى نجف و قم در هر دو جا رفت و آمد دارند و مشغول تبليغ علوم اسلامى هستند . قابل ذكر است كه در اين كتاب شرح حال علماى كشمير كمتر آمده است ، به عنوان مثال شرح حال علماى عظيمآباد ، مرشدآباد و بنگال به دست نيامد . سبب آن اين است كه انقلاب اين منطقه و بخصوص حملات خانمانسوز نادر شاه ، احمد شاه ابدالى ، سيكها و مرهته و همچنين اتفاقات و حوادث بزرگ سالهاى 1757 م ، 1857 م ، 1947 م تاريخ مسلمانان را از بين برد . و در مقابل ، مقدارى از ذخيرهء اطلاعات در دست اكثريت سنى محفوظ ماند و به اين ترتيب ، شيعيان زيان بيشترى را متحمل شدند . پيشوايان اهل بيت مطابق سنت انبيا اعمال نيك و پسنديده را بين مردم رواج دادند و زندگى علمى آنان را نيرو بخشيدند و پيروان آنها نيز در هر زمان عاقلانه عمل كردند . براى اينكه بدانيد طريقه و روش تعليم على عليه السّلام چگونه است به نهج البلاغة مراجعه كنيد و همچنين اگر مىخواهيد با روش تدريس امام زين العابدين عليه السّلام آشنا شويد ، صحيفهء سجاديه را مطالعه كنيد ، چرا كه بايد توجه داشته باشيم كه هر امام مانند امام قبل از خود ، احكام هدايت و رشد و نيز دعوت به توحيد و احكام دين را به مردم مىرساند و مىتوان گفت كه جمعآورى و تدوين قرآن و تفسير و حديث و تعليم و تشريح عقايد و بيان علوم وظيفهء مقام امامت بود ، همچنان كه مدينه ، مركز دعوت آنان به شمار مىرفت و بااينكه دشمنان آنان را وادار به ترك مدينه مىكردند ، ولى جز براى اداى فريضهء حج و ساير امور ضرورى از مدينه خارج نمىشدند . فايدهء اقامت دايم در يك محل اين بود كه تعداد طالبان علم افزايش مىيافت و از نقاط مختلف در آنجا جمع مىشدند . در ميان اين افراد مىتوان تعدادى از اسامى راويان حديث را كه از مناطق سند و هند به آنجا رفته بودند نام برد ، چنانكه از ميان شاگردان امام زين العابدين عليه السّلام مىتوان كنكر ، ابو خالد الكابلى الاكبر را ذكر كرد . از شاگردان و راويان امام باقر عليه السّلام مىتوان وردان و ابو خالد الكابلى الاصغر را نام برد كه بعد از امام محمّد باقر عليه السّلام احاديث امام جعفر صادق عليه السّلام را نقل كردهاند . تعدادى از شاگردان امام جعفر صادق عليه السّلام از اين قرارند : خلاد السندى البزاز الكوفى ؛ سحيم